گذر زمستانه خط الراس دوبرار ( قره داغ )

از پل مرغ تا چهل چشمه

خط الراس طولاني رشته دوبرار (قره داغ) همچون ديواري مستقيم به طول تقريبي 64 كيلو متر به موازات ناحيه جنوبي رشته كوه البرز شرقي از نمرود در منطقه فيروز كوه تا گردنه امامزاده هاشم در جاده هراز كشيده شده است . اين خط الراس پر فراز و يكنواخت داراي 23 قله مرتفع مي باشد كه 12 قله آن بيش از 4000 متر ارتفاع دارند . باد و كولاك زمستانه خط الراس دوبرار معروف مي باشد. به دليل اينكه در سمت جنوب اين خط الراس نشيب دشت فيروز كوه گسترده شده و جبهه ي شمالي آن بر قله دماوند و بخشي از كوه هاي البرز شرقي مشرف مي باشد ، تبادل باد بر روي تيغه ها و خط الراس بسيار زياد است .
هنگام صعود به قلل دماوند ، پاشوره يا هماسون و زرين كوه كه در جوار رشته كوه دوبرار قرار دارند ديدن چشم انداز يكنواخت و طويل آن روياي صعود زمستاني كامل اين خط الراس ، هر فردي را به شور و انگيزه وا مي دارد .
البته رشته كوه دوبرار در گذشته ، هم به صورت تك قله اي و هم اينكه بخشهاي بزرگي از خط الراس آن در زمستان صعود شده بود اما تاكنون به صورت گذر كامل زمستاني اين خط الراس طي نشده بود . با اين انگيزه پس از تهيه تداركات لازم و انجام كارهاي مقدماتي در روز جمعه مورخ 13/10/1381 وارد منطقه شديم.

روز شمار برنامه

روز اول جمعه 13/10/81

صبح ساعت 7 از تهران حركت كرده و پس از طي كردن پيچ و خمهاي جاده هراز بعد از گردنه امامزاده هاشم در محلي به نام پل مرغ از اتومبيل پياده شديم و در ساعت 9 صبح حركت خود را آغاز كرديم و با 4 ساعت برفكوبي پرشيب و سنگين در ساعت 13 اولين قله اين خط الراس به نام بزم چال (3500 متر ) صعود شد و در ادامه راه رو به شرق قلل ميانرود (3600 متر) و لاسم (3700 متر) به ترتيب صعود شد . ( نام گذاري و ارتفاع قلل از روي نقشه 1:180000 ايران كوه رو سال 1372 برگرفته شده است ) وقتي به تابلوي يادبود همايون محبوب رسيديم كه در زمستان 1374 بر اثر رانش نقاب برفي روي اين خط الراس جان به جان آفرين تسليم كرد با تاثري فراوان فاتحه اي خوانديم و به احترام روح بزرگ و غم تنهايي همه كوهنوردان يك دقيقه سكوت كرديم .
در پايان كار امروز ساعت 16 زير قله چنگيز چال 3 چادر نخستين شب ماني خود را بر پا كرديم . نقاب هاي عظيم برفي پيش رفته در فضاي شمالي يال هاي بادگير خط الراس از ديدني هاي امروزمان بود.

روز دوم شنبه 14/10/81

بر آن بوديم كه صبح زود حركت كنيم اما حال يكي از دوستان ( شهاب ) به علت سرما خوردگي شديد فوق العاده بد بود و پس از مشورت در اين مورد قرار شد كه شهاب به تنهايي مسير طي شده را باز گردد و من به همراه محمد دو نفري به ادامه كار بپردازيم . شهاب يكي از بهترين نفرات تيم ما بود كه متاسفانه از همراهي باز ماند . بهر حال ما دو نفر با پذيرش دشوارتر شدن كار به راه افتاديم و در ساعت 13:30 قله چنگيز چال 3 اولين قله 4000 متري خط الراس صعود شد و يك ساعت بعد قله چنگيز چال 2 (4050 متر) و در ساعت 15:30 عصر هم قله چنگيز چال 1 (4100 متر) صعود شد امروز هواي بسيار خرابي داشتيم كه با كولاك برف ريز و ديد محدود همراه بود بنابراين تصميم گرفتيم بعد از چنگيز چالها چادر دومين شب ماني خود را برپا كنيم .

روز سوم يكشنبه 15/10/81

هوا تا ساعت 11 صبح خراب بود سر انجام بر آن شديم تا در هواي خراب به صعودمان ادامه دهيم در ساعت 13 توانستيم قله پروانه (4100 متر) را صعود كنيم و ساعت 16 عصر هم در يك هواي خراب همراه با بارش برف زير قله انگمار 2 چادر زديم.

روز چهارم دوشنبه 16/10/81

امروز هم هوا خراب است و برف مي بارد ولي به هر طريق راس ساعت 10 حركت مي كنيم و ساعت 11 صبح قله انگمار 2 (4150 متر) صعود مي شود و دو ساعت بعد در كولاك و بادي شديد قله انگمار 1 (4150 متر) صعود شد . پس از انگمار 1 بدليل هواي بسيار مه آلود و ديد كم اشتباها به جاي ادامه مسير ، از روي گرده اي سنگي به سمت جنوب و درياچه تار پايين رفته بوديم وقتي به اشتباه خود پي برديم تصميم به بازگشت گرفتيم و همان گرده سنگي را باز گشته و پس از يك ساعت قله انگمار 1 را براي بار دوم صعود كرديم و در شمال قله انگمار در محلي مناسب و به دور از كولاك توفنده ي خط الراس ، چادر خود را بر پا كرديم و به تغذيه و استراحت پرداختيم .

روز پنجم سه شنبه 17/10/81

صبح زود به راه افتاديم و پس از درگيري فراوان با تيغه ها و نقاب برفي هاي بين قلل انگمار 1 و دوبرار در ساعت 14 قله دوبرار غربي (4200 متر) صعود شد . در اين نقطه و به خصوص حد فاصل قلل انگمار تا سوز چال در قسمتهايي از مسير نقاب هاي برفي به صورت مخالف هم تشكيل شده بود معمولا باد غالب ، باد جنوبي است كه از دشت فيروزكوه مي وزد ولي بر روي تكه هايي از مسير در دو طرف خط الراس نقاب ايجاد شده بود به نظر مي رسد كه در اين نقطه باد جنوبي و باد شمالي به روي خط الراس با هم برخورد كرده اند و باد پيچه اي كه ايجاد شده باعث تشكيل نقاب از دو طرف خط الراس شده است .
به هر حال توانستيم پس از درگيري فراوان با صخره ها و معطلي زياد براي رد كردن نقاب هاي برفي در ساعت 17 قله دوبرار شرقي (4250 متر) بلندترين قله اين خط الراس را صعود كنيم و در 50 متري زير قله دوبرار شرقي در محلي مناسب چادر را بر پا كرديم .

روز ششم چهار شنبه 18/10/81

پس از بيداري و صرف صبحانه به راه افتاديم . امروز هم كار ما درگيري با تيغه هاي بين قلل دوبرار شرقي و سوزچال بود و ساعت 12:30 يك قله فرعي مرتفع را صعود كرديم و ساعت 15 هم قله سوزچال (4150 متر) صعود گرديد قله سوزچال يك مخروط سنگي است و صعود آن نسبتا فني و مشكل مي باشد و در نوك قله هم تابلوهاي يادبود آهني زنگ زده اي از گروه هاي قبلي وجود دارد . در ساعت 16 هم قله رخش 2 (4100 متر) صعود شد و چادر شب ششم را روي گردنه بادگير بين قلل رخش 2 و رخش 1 در پناه ديواري از بلوك هاي بزرگ برفي بر پا كرديم . از رخش 2 تا رخش 1 جهت خط الراس ناگهان شمالي جنوبي مي شود و در وسط آن گردنه اي كم ارتفاع و بسيار باد گير دارد كه باد شديد آن دو نفر را با كوله از جا مي كند .

روز هفتم پنج شنبه 19/10/81

امروز هوا خوب بود و ما پس از خوردن صبحانه به راه افتاديم و ساعت 10:30 قله رخش 1 صعود شد و يك ساعت بعد قله كمر پشت به ارتفاع 4000 متر صعود شد و پس از آن اولين درگيري با تيغه هاي قره داغ آغاز شد و ما از امروز كار فني و سنگنوردي را به طور جدي شروع كرديم و در ساعت 13تيغه ها و قله قره داغ 1 (3900 متر) را پشت سر گذاشته و بعد از قله بوسيله طناب اولين فرود به طول 10 تا 12 متر را انجام مي دهيم .
البته مسيري را كه ما صعود مي كنيم از دور مشكل به نظر مي رسيد اما زماني كه با تيغه هاي مسير از نزديك درگير مي شديم دست گيره و پا گيره هاي خوبي براي استفاده وجود داشت فقط نبايد از مسير خارج مي شديم كه خود مشكل بيشتري ايجاد مي كرد ( بدين معني كه بهترين و سريعترين مسير عبور تيغه ها از بالاترين و تاج تيغه ها مي باشد ) .
پس از درگيري هاي فني بسيار در ساعت 15:30 برج قله شاه ورس (3900 متر) صعود مي شود اين قله يكي از فني ترين برج هاي اين خط الراس مي باشد . ما فكر مي كرديم بعد از قله شاه ورس تيغه هاي قلل قره داغ تمام مي شود ، اما پس از صعود شاه ورس متوجه شديم كه تازه نيمي از تيغه ها را صعود كرده ايم . به هر حال در ساعت 17 در اواسط گرده اي سنگي بر روي سكويي برفي (1×2 متر) شب ماني كرديم به طوريكه نصف بيشتر چادر در فضا معلق بود . البته چادر را توسط طناب حمايت كرده بوديم . به نظر ما در آن لحظات بهترين محلي كه مي شد به ناچار روي آن تيغه ها و سوزنيها شب را سر كرد , همان محل بود ( در طول مسير تمامي برجها و فرازها را با سنگ چين و كيسه پلاستيكي علامت گذاري كرديم ) .

روز هشتم جمعه 20/10/81

صبح زود وسايل را جمع كرديم و به راه افتاديم . زيبا ترين وديدني ترين بخش تيغه هاي قره داغ در اين قسمت قرار دارد كه باريكي قسمت هايي از آن كمتر از 10 سانتي متر مي باشد . كه با آويزان شدن از آنها با دست و كمك گرفتن از پاگيرهايي كه غالبا در سمت جنوب تيغه وجود دارد آنها را تراورس مي كنيم . تلاشي توان فرسا ولي هيجان انگيز و لذت بخش! سرانجام در ساعت 11 قله قره داغ 2 (3800 متر) صعود شد و با فرود از ديواره شرقي آن از طريق چند تيغه ديگر به سمت گردنه بين قلل قره داغ 2 و اسب گيرون حركت كرديم . تمامي تيغه هاي قره داغ بايد يه صورت عبور تعادلي روي تيغه ها و يا 2 - 3 متري زير خط الراس به صورت دست به سنگ طي شود و عمدتا از سمت جنوب تيغه ها و سوزنيها تراورس شود و به علت ريزشي و ناپايدار بودن سنگها اعضاي تيم در همه حال بايد در حمايت همديگر حركت كنند . در ساعت 15 قله اسب گيرون (3850 متر) صعود شد و به علت طولاني بودن مسير تيغه ها و يالهاي سنگي بين قلل اسب گيرون تا كلاهون در ساعت 19 قله كلاهون (3650 متر) صعود شد و بالاخره در شرق قله و در كف گودال يك دشت برفي چادر زديم و پس از تهيه آب از ذوب برف و صرف اندكي نوشيدني ، از فرط خستگي به خواب رفتيم .

روز نهم شنبه 21/10/81

امروز پس از صرف صبحانه سريعا به راه افتاديم و پس از 3 ساعت ادامه مسير بر روي خط الراس به سمت شرق و عبور از چند قله فرعي در ساعت 12 آخرين قله خط الراس به نام چهل چشمه (3050 متر) صعود مي شود و با تراورس از زير برج هاي دو گانه شرقي آن از طريق گردنه كم ارتفاع بين قلل چهل چشمه و آب باريك به سمت روستاي كهنگ و دلي چاي فرود مي آييم . جاده خاكي روستا به دليل ريزش سنگ بسته است به ناچار پس از طي كردن مقداري از جاده خاكي به صورت ميان بر از طريق دره و پل معروف دلي چاي در 30 كيلو متري فيروز كوه خود را به جاده و چهل چشمه محل قرار با دوستان مي رسانيم ( در تمامي قلل رشته كوه دوبرار به جز قره داغ ها امكان تماس با تلفن همراه وجود دارد ) .
در آنجا هم حسن ختام برنامه پذيرايي گرم و صميمانه دوستان است كه با يك خاطره خوش و ماندگار و تعداد زيادي عكس و اسلايد از اولين صعود كامل زمستاني خط الراس دوبرار روانه تهران مي شويم .

تصوير 1- قله انگمار 1 ، پيش از دوبرار غربي
تصوير 2- کمپ 4
تصوير 3- يال سنگي قره داغ بطرف قله شاه ورس
تصوير 4- کمپ 8 ، قبل از قله کالاهون

عکس ها از محمد نوري و فرهود فرهادي

گروه كوهنوردان آرش تهران